ABD Hazine Bakanlığı, ekonomik yaptırım programlarını güncelleme çalışması kapsamında 84 kişi ve kuruluşu Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar ve Engellenmiş Kişiler Listesi’nden çıkardı.
Mayıs ayında başlatılan geniş kapsamlı incelemenin ikinci aşamasını oluşturan kararla birlikte listeden silinen eski kayıtların sayısı 160’a ulaştı. Bakanlık ilk aşamada 76 kişi, şirket, gemi ve bağlantılı varlığa ait kaydı kaldırmıştı.
Ölenler ve eski Irak kayıtları silindi
Son kararla listeden çıkarılanlar arasında hayatını kaybeden 36 kişi ve bunlarla bağlantılı kayıtlar bulunuyor. Bakanlık, artık faaliyette olmayan şirketleri ve mevcut güvenlik tehditleriyle ilişkisini kaybeden eski hedefleri de listeden çıkardı.
Silinen kayıtların 33’ünü Irak’a yönelik yaptırımlar kapsamında 1991 ve 1992 yıllarında listeye alınan kişi ve kuruluşlar oluşturdu. Onlarca yıldır güncellenmeyen bu kayıtların bir bölümünde doğum tarihi, vatandaşlık, kimlik numarası veya açık adres gibi ayırt edici bilgiler bulunmuyordu.
Listeden çıkarılanlar arasında Kolombiya bağlantılı yedi eski uyuşturucu kaydı ile faaliyetleri sona eren veya ağları dağıtılan sekiz büyük uyuşturucu kaçakçısına ilişkin kayıtlar da yer aldı.
ABD yönetimi, yaptırım listesinden çıkarılmanın geçmiş faaliyetlerin aklandığı anlamına gelmediğini vurguladı. Kararın, bu kişi ve kuruluşların artık güncel yaptırım programlarının hedefleri arasında bulunmamasına dayandığı belirtildi.
Hazine Bakanlığı, ulusal güvenliği tehdit eden yeni bilgi veya faaliyet tespit edilmesi halinde çıkarılan kişi ve kuruluşların yeniden listeye eklenebileceğini bildirdi.
Mükerrer ve eksik dosyalar ayıklandı
Yürütülen inceleme, yaptırım listesinde aynı kişi veya varlığa ait birden fazla kayıt bulunduğunu da ortaya çıkardı. ABD Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi, aynı hedefin farklı dosyalarla tekrarlandığı 18 mükerrer kayıt grubunu düzeltti.
Bakanlık ayrıca 22 kişi ve kuruluşa ait dosyada eksik veya belirsiz kimlik bilgilerini güncelledi. Doğum tarihi, doğum yeri, vatandaşlık, kimlik numarası ve cinsiyet gibi ayrıntıların eklenmesiyle bankaların doğru kişiyi tespit etmesinin kolaylaştırılması amaçlanıyor.
Eski kayıtlardaki yetersiz bilgiler, yaptırım kapsamındaki kişilerle aynı veya benzer isimleri taşıyan müşterilerin para transferlerinin gereksiz yere durdurulmasına yol açabiliyor. Bankalar bu işlemleri yeniden incelemek, müşteriden belge istemek ve yanlış eşleşmeyi ortadan kaldırmak için ek kaynak kullanmak zorunda kalıyor.
Mükerrer dosyaların silinmesi ve kimlik bilgilerinin ayrıntılandırılmasıyla yanlış alarm sayısının, geciken uluslararası ödemelerin ve gereksiz uyum incelemelerinin azaltılması hedefleniyor.
Bankaların 17 bin kayıtlık yükü
ABD’nin farklı yaptırım programlarında toplam 17 binin üzerinde kişi, şirket, kuruluş, gemi ve bağlantılı varlık bulunuyor. Bankalar, müşterilerini ve gerçekleştirdikleri uluslararası para transferlerini bu listelerle karşılaştırmak zorunda.
Listenin hızla büyümesi finans kuruluşlarının yazılım, personel ve hukuki danışmanlık maliyetlerini artırırken gerçek güvenlik tehditlerinin çok sayıdaki eski veya eksik kayıt arasında gözden kaçırılması riskini de büyütüyor.
ABD Hazine Bakanlığı, yaptırım listelerinin büyüklüğünden çok ekonomik ve güvenlik etkisine odaklanacağını bildirdi. Eski kayıtların ayıklanmasıyla bankaların terörün finansmanı, uyuşturucu ticareti, siber saldırılar ve yaptırım ihlalleri gibi yüksek riskli işlemlere daha fazla kaynak ayırması amaçlanıyor.
ABD’nin yaptırım listelerine eklediği hedeflerin sayısı son yıllarda hızla arttı. Hazine Bakanlığı verilerine göre 2017 yılında 880 yeni kayıt oluşturulurken bu sayı 2024’te 3 binin üzerine çıktı.
Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, İran’ın enerji ve finans ağı, uluslararası uyuşturucu kartelleri, terörün finansmanı ve siber saldırılar listelerin genişlemesinde belirleyici oldu.
Bakanlık, ekonomik yaptırımların otomatik biçimde sonsuza kadar sürmesi gereken bir uygulama olmadığını belirtti. Bir kişinin ölmesi, şirketin kapanması, yaptırım gerekçesinin ortadan kalkması veya hedefin davranışını değiştirmesi halinde kaydın yeniden değerlendirilmesi gerektiği savunuldu.
Son karar, Rusya, İran veya diğer aktif yaptırım programlarında genel bir gevşemeye gidildiği anlamına gelmiyor. Yönetim, güncelliğini yitiren kayıtları temizlerken aktif hedeflere yönelik finansal baskının devam edeceğini bildirdi.
Dijital başvuru ve yeni dalga
ABD Hazine Bakanlığı, yaptırım listesinden çıkarılmak isteyen kişi ve şirketlerin başvuru yapabileceği yeni bir internet portalını 29 Haziran’da kullanıma açtı.
Başvuru sahipleri, yaptırım gerekçesinin artık geçerli olmadığını, faaliyetlerini değiştirdiklerini veya yanlış kişi ve şirketin hedef alındığını gösteren belgeleri sistem üzerinden iletebilecek. Portal, daha önce mektup ve elektronik posta yoluyla yürütülen süreci merkezi ve takip edilebilir hale getiriyor.
Bakanlık, başvuruların otomatik olarak kabul edilmeyeceğini ve her talebin istihbarat, güvenlik ve dış politika kurumlarıyla birlikte inceleneceğini açıkladı. Listeden çıkarılmak için hedefin yaptırıma alınmasına neden olan koşullarda anlamlı bir değişiklik yaşanması gerekiyor.
Son iki kararla 160 eski kayıt silinse de 17 bini aşan toplam liste dikkate alındığında incelemenin henüz başlangıç aşamasında olduğu görülüyor.
ABD Hazine Bakanlığı, özellikle eski tarihli, kimlik bilgileri eksik, mükerrer veya faaliyet durumu belirsiz hedefleri incelemeyi sürdürecek. Önümüzdeki dönemde yeni çıkarma ve kayıt güncelleme kararlarının açıklanması bekleniyor.
Bankalar açısından sürecin en önemli sonucu, uyum taramalarında daha güncel ve ayırt edici verilerin kullanılması olacak. Ancak finans kuruluşları, kaldırılan hedeflerin yeniden listeye alınma ihtimalini ve Avrupa Birliği ile Birleşik Krallık gibi diğer yönetimlerin yaptırım listelerini ayrı ayrı izlemeye devam edecek.
