“Bir çok ülkede olduğu gibi, zor zamanlarda uygulanan politikalar üzerinde övgü dolu yorumlar yapılması oldukça yaygındır. Arjantin’de de kısa sürede kendini anarko-kapitalist olarak tanıtan Javier Milei’nin, ekonomi alanında ‘mucizevi’ bir başarı sağladığı düşüncesi hızla kabul görmüş durumda. Türkiye’de uygulanamayan mali stratejilerin, Milei’nin başarısındaki ana etkenlerden biri olduğu öne sürülmektedir.

Milei’nin Sert Kemer Sıkma Planı

2024 yılında yıllık enflasyonun %40’ın altına düşmesi ve büyümenin %5 civarında olması dikkat çekici. Başkanlık sürecinin başlangıcında, Milei pesosunu bırakıp dolara geçiş yapma taahhüdünde bulundu, ancak bu plan hızla imkansız hale geldi ve ardından sert bir devalüasyona yöneldi. Bu durum, ilk ay içinde %25,5’lik bir enflasyona zemin hazırladı.

IMF desteği ve hızlı devalüasyon ile sıcak para girişi sağlanınca, peso değer kazandı ve enflasyon düşüşe geçti. Ancak bu süre zarfında, neoliberal mali disiplin uygulamaları devreye girdi; emekli ve kamu çalışanlarının maaşları %30 oranında düşürüldü. Milei, “testeresiyle” 48 bin kamu çalışanını işten çıkarmasıyla da dikkat çekti. Bu uygulama, Trump’ın bir zamanlar desteklediği Elon Musk’ın ilham kaynağı olduğu iddia ediliyor.

Kemer sıkma politikası kısa dönemde %5 olan bütçe açığını %0,3 fazlaya çevirmeyi başarsa da, uzun vadede sürdürülebilir bir çözüm sunamıyor. Yüksek faiz oranlarının etkisiyle, hem kamu hem de özel sektör yatırımları durma noktasına geldi; eğitim ve sağlık gibi hayati sosyal hizmetler için ayrılan bütçeler kısıldı ve araştırma, sanata fon sağlama konusunda ciddi daralmalar yaşandı. Ülkeden beyin göçü hız kazandı.

IMF ve ABD’nin Sürekli Desteği

Milei yönetimi, IMF’den önemli destekler almaya devam ediyor. Önceki Cumhurbaşkanı Mauricio Macri’nin de yararlandığı bu destekler sayesinde, 2018’de Arjantin’e tarihinin en büyük 57 milyar dolarlık kredisi sağlanmıştı. Milei döneminde de yeni bir 20 milyar dolarlık kredi açılmış ve IMF bu miktarın 14 milyar dolarını Arjantin’e kullandırma sürecine girmiştir.

Ekonomist Thomas Palley, bu kredilerin IMF’nin kredi standartlarını karşılamadığı ve birçok muhalefete rağmen ABD ve müttefiklerinin etkisiyle hayata geçirildiğini belirtiyor. Arjantin’in IMF’ye olan borçlarının, bu finans kuruluşunu sıkıntıya sokacak seviyeye ulaştığına dikkat çekiyor.

Program Krizde

Bununla birlikte, Milei IMF’nin önerilerine yeterince uyum sağlamayı başaramadı. Ekonomi kurmayları, peso üzerinde bir bant kuralı uygulanmasını öngörüyorlardı. Ancak peso değer kazanma çabası içinde rezervlerin bozulmasına yol açtı. Dolar satışları, beklenmedik likidite sıkışıklıklarına vesile oldu ve böylece artan dolar talebi nedeniyle cari denge sorunları yaşanmaya başladı.

Son olarak, Milei’nin partisinin yerel seçimlerde yaşadığı büyük yenilgi, yeni bir ekonomik krizi daha beraberinde getirdi. Dolar talebinin artışı, merkez bankası rezervlerinin hızla erimesine neden oldu. İçinde bulunduğu bunalım, Milei’nin prestijini zamanla zayıflattı.

Trump’ın Milei’ye Desteği

Arjantin’in mevcut döviz rezervleri yalnızca 5 milyar dolara düştü ve 2026 Ocak ayında 8 milyar dolar dış borç ödemesi gerekecek. Bu zor durumda Arjantin yönetimi, ABD Başkanı Trump ve onun ekibinden önemli destek alıyor. Trump, aşırı sağ görüşe sahip liderlere her zaman yardımcı olmaktadır ve bu durum, Arjantin’de de kendini göstermektedir. Aynı zamanda, ABD’nin iş dünyası, Arjantin’de ciddi yatırımlara sahip durumda ve bu yatırımların korunması adına müdahaleye geçmektedir.

Trump, seçim kaybı durumunda Milei’ye verdiği destekleri geri çekeceği tehditinde bulunmaktan, siyasi baskı kurmaktan da çekinmedi.

Ancak Trump’ın destek hamleleri, Amerikan kamuoyunda tepkilere yol açtı. “MAGA” sloganının Arjantin’i tekrar büyük yapma anlamına geldiği tartışmaları yoğunlaştı. Trump’ın, Arjantin’e yönelik destek politikaları, bazı çiftçilerin tepkisini çekti.

Trump’ın Tehditleri Etkili Oldu

Sonuçta, Trump’ın tehditleri yerel seçimlerde kendini gösterdi ve Milei’nin partisinin %41 oy almasını sağladı. Önceki yönetimlerden bunalmış seçmenlerin Milei’ye iki yıl daha şans tanıyacağı gözlemleniyor.

Palley, geçmişte sağcı liderlerin uyguladığı neoliberal politikaların sonuçlarının benzer şekilde olacağına ve elitlerin her zaman kazançlı çıkacağına dikkat çekiyor. Milei’nin tedbirlerinin de benzer şekilde başarısız olma ihtimali yüksek. Fakat şu an için Trump ve neoliberalizm destekçileri bu “seçim zaferiyle” bir bayram havasında.